Tajber Zofia Janina, imię zakonne Paula (1890–1963), założycielka Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Duszy Chrystusa Pana.
Ur. 23 VI w Białej (obecnie Biała Podlaska), była najmłodszą z piętnaściorga dzieci Rudolfa Hermana Tajbera (1838–1914) i Marii Anny z domu Lux (1848–1902), właścicieli fabryki przyborów szewskich.
Wychowana w atmosferze religijnej, odebrała T. nauczanie początkowe w domu rodzinnym. W l. 1901–4 uczęszczała do prywatnego progimnazjum żeńskiego w Żytomierzu. W r. 1905 uczyła się w konserwatorium muzycznym w Warszawie, a następnie kontynuowała naukę w Berlinie (1907–8) i Kijowie (1909–17, z przerwą w l. 1911–12). W czasie studiów przeżyła kryzys religijny, ale 2 IV 1915 w kijowskim kościele św. Aleksandra doznała nawrócenia. Dn. 22 VII 1918 przyjęła sakrament bierzmowania w Żytomierzu. Spowiednik T., ordynariusz diec. łuckiej i żytomierskiej bp Ignacy Dub-Dubowski, polecił jej spisywanie przeżyć wewnętrznych. W r. 1919 odkryła, że jej powołaniem jest założenie zgromadzenia zakonnego rozwijającego kult Najśw. Duszy Chrystusa Pana. Bp Dubowski wyraził zgodę na zbieranie kandydatek do nowego zgromadzenia, jednak T. nie widziała możliwości na jego fundację w Żytomierzu, toteż 16 XI 1920 opuściła miasto i przybyła 27 XI t.r. do Krakowa. Za radą bp. Dubowskiego oddała jezuitom swe pisma z l. 1918–20 do oceny teologicznej.
Pozytywna ocena pism T. oraz życzliwość ormiańskiego arcybp. lwowskiego Józefa Teodorowicza dla propagowanego przez nią kultu przyczyniły się do uzyskania w r. 1923 zgody ordynariusza krakowskiego bp Adama Stefana Sapiehy na utworzenie świeckiego Stow. Katolickiego dla Pogłębiania Wewnętrznego Życia Religijnego ku Czci Przenajświętszej Duszy Chrystusa Pana. T.r. zgodę wydali także: Dyrekcja Policji w Krakowie (27 III) oraz tamtejszy Urząd Wojewódzki (30 III). Od 27 X członkinie mieszkały w wydzierżawionym czteroizbowym domu w Prądniku Białym pod Krakowem (od r. 1941 w obrębie Krakowa). Dn. 15 VIII 1924 przyjęła T. imię zakonne Paula. Napływ kandydatek sprawił, że doprowadziła do wybudowania w r. 1927 w Prądniku Białym domu Stowarzyszenia (później Dom Generalny), w którym otwarto kaplicę i ochronkę dla dzieci oraz w r. 1929 «bibliotekę dobrych książek». Dochód z prowadzonych przez członkinie Stowarzyszenia pracowni krawieckich, gospodarstw i sklepów wielobranżowych przeznaczano na działalność wychowawczo-oświatową w ochronkach i świetlicach oraz na pomoc ludziom biednym i rodzinom wielodzietnym; siostry prowadziły też przychodnię lekarską oraz pracowały jako pielęgniarki w szpitalach. W r. 1939 na terenie archidiec. krakowskiej działało jedenaście placówek Stowarzyszenia.
Po drugiej wojnie światowej T. rozszerzyła działalność na tereny innych diecezji; siostry pracowały w dwudziestu dziewięciu placówkach. Stowarzyszenie przekształcono 20 X 1949 w Zgromadzenie Sióstr Najśw. Duszy Chrystusa Pana na prawie diecezjalnym (zatwierdzenie papieskie otrzymało 25 XII 1981), a T. została mianowana jego przełożoną generalną. Od 2 I 1950 odbywała trzymiesięczny nowicjat u sióstr urszulanek w Częstochowie i tam 11 IV t.r. złożyła na ręce częstochowskiego bp. pomocniczego Stanisława Czajki śluby wieczyste. Dn. 2 VIII otworzyła w Krakowie nowicjat. W r. 1958 odbyła się pierwsza kapit. generalna Zgromadzenia, której przewodniczył krakowski bp pomocniczy Karol Wojtyła; T. została jednogłośnie wybrana na przełożoną generalną. Wg jej wskazówek Adolf Hyła namalował w r. 1951 obraz „Chrystus Promieniujący”, umieszczony 6 IV 1953 w kaplicy krakowskiego Domu Generalnego. Gdy papież Jan XXIII zapowiedział 25 I 1959 zwołanie soboru powszechnego, T. przekazała swoje pisma o bytowaniu Jezusa w duszach ludzkich oraz kulcie NMP jako Matki Mistycznego Ciała Chrystusa prymasowi Polski kard. Stefanowi Wyszyńskiemu; pisma uzyskały jednak negatywną ocenę teologiczną. Dn. 6 X 1961 została zwolniona z funkcji przełożonej i od 4 XI t.r. mieszkała w domu Zgromadzenia w Siedlcu koło Krzeszowic; 20 V 1963 odwiedził ją tam bp Wojtyła. Zmarła 28 V 1963 w Siedlcu, została pochowana 31 V t.r. na cmentarzu Białoprądnickim w Krakowie; kazanie na pogrzebie wygłosił bp Wojtyła.
Tablice pamiątkowe poświęcone T. umieszczono 28 V 1978, w piętnastą rocznicę śmierci, w Domu Generalnym w Krakowie i 1 VII 1990, w setną rocznicę urodzin, w kościele św. Anny w Białej Podlaskiej. W domu Zgromadzenia w Siedlcu znajdują się dwie tablice, upamiętniająca wizytę bp. Wojtyły u T. (z błędną datą 19 V 1963) oraz z jej wizerunkiem (ufundowana przez mieszkańców Siedlca i Dubia). Imię T. nadano ulicy w Krakowie w dzielnicy Prądnik Biały, przy której znajduje się Dom Generalny.
T. pozostawiła bogatą spuściznę piśmienniczą, w tym notatki osobiste, powstające na polecenie jej spowiedników (m.in. jezuity ks. Józefa Andrasza). Cenne są również listy osób duchownych do T., oceniające jej koncepcję ideową. Po Soborze Watykańskim II uznano ją za wybitną mistyczkę i twórczynię nowej szkoły duchowości. Fragmenty jej pism opublikowano w edycjach: „Wybór pism Zofii Pauli Tajber i Kazimiery Gruszczyńskiej” (W. 1981, wyd. osobne pt. „Pisma wybrane”, Kr. 2014), „Wybór pism Matki Pauli Zofii Tajber” (Kr. 1990), „Antologia mistyki polskiej” (Kr. 2008 II) oraz „Łuskanie kłosów” (Kat. 2013). Na podstawie jej pism powstały m.in. modlitewniki w językach polskim, angielskim, francuskim i niemieckim. Dn. 9 XI 1993 otwarto proces beatyfikacyjny T., a 5 IV 1994 przeniesiono jej szczątki do sarkofagu w kaplicy Miłosierdzia Bożego, będącej częścią kaplicy Domu Generalnego.
Portrety przez Matyldę Meleniewską, Adolfa Hyłę i Kazimierę Chmiel-Wajdę oraz fot. w Domu Generalnym Zgromadzenia Sióstr Najśw. Duszy Chrystusa Pana w Kr.; – Bukowski K., Słownik polskich świętych i błogosławionych. Ilustrowany, podręczny, popularno-naukowy…, Kr. 1995 (fot.); Enc. katol., XIX; Mrówczyński J., Polscy kandydaci do chwały ołtarzy, Wr. 1987; Turowski G., Leksykon polskich świętych, błogosławionych i Sług Bożych, Kr. 2015; Urbański S., Zatopieni w Bogu. Mistycy polscy, W. 1999; – Bartyzel A. J., Dynamizm cnót teologalnych w życiu Sługi Bożej Pauli Zofii Tajber, Kr. 2000; taż, Żyć Jezusem. Duchowość Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Duszy Chrystusa Pana w ujęciu Sługi Bożej Pauli Zofii Tajber, Kr. 2002; Boniecki A., Kalendarium życia Karola Wojtyły, Kr. 2000; Filek O., Promieniować Chrystusem. M. Paula Zofia Tajber (1890–1963). Założycielka Zgromadzenia Sióstr Najśw. Duszy Chrystusa Pana, Kr. 2011 (fot.); tenże, Najbogatsze źródło życia, Kr. 2008 (fot.); Moroz W., Chrystus żyjący w człowieku. Posłanie m. Pauli Tajber, „Nasza Przeszłość” T. 77: 1997 s. 295–305; Niezgoda C. T., Matka Paula Zofia Tajber (1890–1963) i jej duchowość, „W Nurcie Franciszkańskim” T. 6: 1997 (1998) s. 13–14; Przybyszewski B., M. Paula Zofia Tajber, „Notificationes e Curia Metropolitana Cracoviensi” 1988 nr 5/6 s. 109–17; Ptak F. K., Rozmiłowana w Eucharystii. M. Paula Zofia Tajber. Założycielka Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Duszy Chrystusa Pana, Kr. 2007 (fot.); taż, Służyła Bogu w radości i dziękczynieniu. Matka Paula Zofia Tajber założycielka Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Duszy Chrystusa Pana, Kr. 2010 (fot.); Wanat B., Ideowe i artystyczne wartości obrazu Matki Bożej, namalowanego przez Adolfa Hyłę, według projektu Sł. B. Pauli Zofii Tajber, „Folia Historica Cracoviensia” Vol. 14: 2008 s. 209–19; Woźniak J., Kult św. Józefa w pismach Sługi Bożej Pauli Zofii Tajber i Zgromadzeniu Najświętszej Duszy Chrystusa Pana, „Kaliskie Studia Teolog.” T. 8: 2009/10 s. 381–91; – Arch. Generalne Zgromadzenia Sióstr Najśw. Duszy Chrystusa Pana w Kr.: Koresp., prace i wspomnienia o T.
Agata Jadwiga Bartyzel